متقدّمين « 1 » ، آن را جنس ديگر به سر خود اخذ نموده‌اند . جنس دهم از آن اجناس مأخوذ از وزن حركت است وزن [ در لغت ] ، عبارت از قياس نمودن چيزى به چيزى ، براى استخراج نسبتى كه فيما بين آن هر دو است . و نزد اطبّاء ، عبارت از قياس نمودن زمان يكى از دو حركت است به زمان حركت ديگر و يا زمان يكى از دو سكون به زمان سكون ديگر و يا زمان يكى از دو حركت به زمان يكى از دو سكون ؛ جهت آن كه براى هر يك از حركت و سكون ، زمانى است و براى هر يك از دو زمان ، مقدارى است « 2 » و براى آن مقدار ، نسبتى است به سوى قرين آن و اين ، ده وجه مىگردد : اوّل ، مقايسهء زمان انبساط به زمان انبساط . دوم ، مقايسهء زمان انبساط به زمان انقباض . سوم ، مقايسهء زمان انبساط به زمان سكون خارجى . چهارم ، مقايسهء زمان انبساط به زمان سكون داخلى . پنجم ، مقايسهء زمان انقباض به زمان انقباض . ششم ، مقايسهء زمان انقباض به زمان سكون داخلى . هفتم ، مقايسهء زمان انقباض به زمان سكون خارجى . هشتم ، مقايسهء زمان سكون خارجى به زمان سكون خارجى . نهم ، مقايسهء زمان سكون داخلى به زمان سكون داخلى . دهم ، مقايسهء زمان سكون خارجى به زمان سكون داخلى . و ليكن « 3 » مراد نزد « شيخ الرئيس » « 4 » اين جا : چيزى است كه باشد ميان زمان حركت و زمان سكون ، كه حركت انبساطى و سكون محيطى و مركزى باشد ، هنگامى كه اين چهار امر مدرك محسوس باشند . و يا چيزى كه ميان « زمان انبساط » و « زمانى كه ميان دو انبساط است » ؛ يعنى زمانى كه محسوس نگردد در آن ، حركت . و امّا به مقايسهء زمان

--> ( 1 ) . ابو على الحسين بن على بن سينا ، القانون فى الطب ، دار الصادر ، بيروت ، ج 1 ص 125 . ( 2 ) . ب : ( است ) حذف شده . ( 3 ) . الف : لكن . ( 4 ) . ابو على الحسين بن على بن سينا ، القانون فى الطب ، دار الصادر ، بيروت ، ج 1 ص 126 .